Kunst in het leven brengen en leven in de kunst; dat zou Piero Gilardi’s motto kunnen zijn. Zijn Parco d’Arte Vivente in Turijn brengt bezoekers opnieuw in contact met elkaar en de elementen.

Door Manon Berendse

Foto: PAV

Het verbaast me niet dat Turijn de stad is van kunstenaar Piero Gilardi (1942), geïnteresseerd als hij is in mensen en hun doen en laten. Torinezen leven meer in het heden dan hun landgenoten in de Eeuwige Stad of het openluchtmuseum Venetië. Ze gaan minder gebukt onder een topzwaar kunstverleden en politiek wordt als onderwerp niet direct weggezucht. Discours mag er zijn, moet er zijn. Gilardi, wiens oeuvre nu in het Van Abbemuseum is te zien, leverde daar een stevige bijdrage aan als grondlegger van de arte povera, die vanaf eind jaren zestig groot werd vanuit Turijn. In 2007 voegde hij daar een nieuwe dimensie aan toe met zijn Parco d’Arte Vivente (PAV).

Bewegende tuin
Ingeklemd tussen een spoorlijn en flatgebouwen stonden ooit Fiatfabrieken. Een deel van dit terrein, zo’n 23.000 vierkante meter, wordt steeds groener en levendiger. Hier realiseerde Gilardi, samen met bewoners van de omringende arbeiderswijken, zijn ‘bewegende tuin’.  Het is ook een wilde tuin, een ontmoetingsplaats en een expositieruimte. Een hybride plek voor kinderen en wetenschappers, kunstliefhebbers en kunstenaars, mensen met groene vingers en degenen die ze zouden willen hebben.

De groene long omvat sitespecific kunstinstallaties, tuinen en een achthoekig gebouw voor exposities, werkstudio’s en kantoren. Het pand heeft geen exterieur omdat het ingegraven ligt en compleet is begroeid. Het is volledig duurzaam gebouwd en kan elders weer worden opgebouwd. Binnen zijn multimedia-installaties van Gilardi te zien.  Daarin nodigt hij je uit om vormen, kleuren, geuren en structuren van natuurlijke materialen te onderzoeken. Buiten vroeg hij landschapsarchitect Gilles Clément om het urbane terrein terug te geven aan de natuur.

Foto: PAV

Brood bakken
Gilardi zelf wacht me onderaan het paviljoen glimlachend op. “Kom, we gaan naar boven. Er is geen pad, zoek je weg”.  Onderweg wijst hij talloze planten aan die letterlijk zijn komen aanwaaien. Op het hoogste punt bracht Gilles Clément de Jardin Mandala aan, waar je even kunt wegdromen of mediteren.  Vrijwilligers onderhouden de grote moestuin. Ook staan er installaties van kunstenaars die de PAV Prize wonnen.

Dit jaar kwam er een project bij van kunstenaarscollectief Terra Terra. Zij bouwden in de open lucht een houtoven met werktafels. “In het weekend kun je hier brood leren bakken”, vertelt Gilardi. “Brood is een oersymbool voor vitaliteit: niet alleen het deeg leeft, maar ook de kennis die van generatie op generatie werd doorgegeven voordat ons brood uit de supermarkt kwam.” Zo ziet Gilardi natuur en cultuur graag verbonden: de klei waarmee de oven gebouwd werd, de verwondering over rijzend deeg, het geurige houtvuur en het genoegen om het verse brood te delen.

Aardlagen
Aan de andere kant van het paviljoen ligt zijn trots: Trèfle, waarmee de transformatie  van dit industriegebied begon. “Dominique Gonzalez-Foerster kreeg de vrije hand en besloot om hier niet iets te bouwen, maar om iets weg te halen. Ze groef een  klavervormig wandelpad uit.” Gilardi wijst op de wal waarlangs we steeds dieper omlaag lopen. “Ze legde de geschiedenis van deze plek bloot: de bakstenen van de fabrieken, verschillende aardlagen, maar ook glad geslepen stenen. Er was hier ooit water.”

Foto: VAP

Ecologie, biodiversiteit, verbeeldingskracht, architectuur en multi-media: het is hier allemaal. Misschien is het typisch Italiaans om vanuit hartgrondig engagement de werelden van kunst en natuur open te breken en naast elkaar te laten voortwoekeren. Dat levert een plek op die, als hij verkend, gebruikt en ontsloten wordt, slechts aan waarde wint. ‘s Zondags zijn er workshops en elk project wordt vastgelegd op de site en in prikkelende publicaties. Hebben we niet in Nederland…

Meer weten over Gilardi? Lees het artikel van Manon Berendse in Museumtijdschrift 7.

Parco d’Arte Vivente in Turijn, vr 15-18, za-zo 12-19 (di-vr 10-17 voor scholen en
groepen), toegang € 3,00, www.parcoartevivente.it (met onder meer een toelichting door Gilardi). Expositie ‘The sun behind the clouds’ tot 13 januari 2013.

‘Piero Gilardi – Samen Werken’ in Van Abbemuseum, Eindhoven tot en met 6 januari,
di-zo 11-17; MK gratis, www.vanabbemuseum.nl

Hoofdbeeld: PAV